تاریخچه و تعریف آزادراه

راه به طور اعم و آزادراه به طور اخص، یکی از شاخصهای عمده و بسیار مهم توسعه و مهمترین بستر پیوند اندیشه ها و فرهنگها در طول تاریخ و با اهمیت ترین مسیر ارتباطی ملتها و اقوام مختلف با یکدیگر بوده و علیرغم رشد و توسعه و فن آوری و رواج شیوه های نوین حمل و نقل، هنوز در سراسر جهان، رایج ترین و سهل الوصل ترین روش جابجایی کالا و مسافر می باشد. به جرأت می توان گفت ملتی زودتر به پیشرفت و تمدن در طول تاریخ رسیده و میرسد که از جاده های ارتباطی بیشتر و بهتری برخوردار باشد.

در گذشته با وجود محدودیت تکنیک، ضعف بنیه اقتصادی، سیاسی و بخصوص فقدان روشهای مدیریتی، چنان زمینه ای برای طراحان فراهم نبود که بتوانند آینده نگری ژرف و عمیقی در خصوص ساخت و توسعه راه داشته باشند. بنابراین راهها اعم از معمولی یا بزرگراه، پلها و یا تونلها، اکثراً برای استفاده و نیاز همان دوره ها طراحی و ساخته می شده اند. لذا بسیاری از این راهها که بدون مطالعه دقیق و پیش بینی های ترافیکی در گذشته ساخته شده اند،در حال حاضر توانایی باربری و کشش ترافیکی امروزی را نداشته و جوابگوی نیازهای این دوره نمی باشند.

ذر مورد سیر تکاملی راهسازی بخصوص آزادراه در طول تاریخ، می توان گفت که رومیها از اولین سازندگان بزرگراه ها بودند. راهسازی رومیها در زمان خود بقدری کامل بود که تا قرنهای متمادی، هیچ ملتی نتوانست بهتر از آن را ارائه دهد. اینگونه راهها که ضخامتشان به حدود یک متر می رسید، در تمام فصول سال قابل استفاده بود.

در قرن هیجدهم راهسازی به روش عملی در جهان رو به شکوفایی نهاد. آقای ترزاقی که او را پدر مهندسی بزرگراه ها لقب داده اند، اولین مهندسی بود که به اهمیت آب و رطوبت و اثرات آن در تعادل، موازنه و مقاومت خاک زمین، در مقابل نیروهای وارده از بناها و یا ترافیک روی آن پی برد. بدان معنا که این بینش عمیق، او را به مسئله مهم زهکشی(Drainage) در راهسازی اگاه نمود و دیگران نیز در دیگر نقاط مختلف جهان، دنباله کار وی را گرفته و خلاقیتهای بسیاری را در تکنولوژی راهسازی از خود به یادگار گذاشتند.

در طی سالهای قرن بیستم آزادراه و مهندسی آن دستخوش تغییر و تحولات شگرفی گردید. پس از جنگ جهانی دوم، هم سو با رشد و ترقی سطح استانداردهای زندگی و انتظارات مردم، سطح استانداردهای سفر نیز نیاز به تحول تازه ای پیدا کرد. وجود این امر سازندگان راه را برآن داشت که باید پاسخگوی نیازها و انتظارات رو به افزایش مردم بوده و در این رابطه ساخت و توسعه آزادراه را که از نقاط عطف و اوج راهسازی بشمار می رود، مدنظر قرار گرفت. برای رسیدن به این اهداف انتخاب و نقش حیاتی آن را در فراهم آوردن این تسهیلات مدنظر قرار دادند. اهمیت این مسئله در این است که حجم عظیمی از عبور و مرور وسایل نقلیه داخل شهری و بین شهری، حتی خانه تا محل کار و غیره در دنیای پیشرفته امروز از طریق ازادراه تأمین می شود. زیرا ایجاد تسهیلات جاده ای، سرعت بالای حرکت، سلامتی و ایمنی کامل عبور و مرور، تنها از طریق آزادراه مقدور است و یا جاده های سنتی و معمولی تأمین نخواهد شد.

بنابر دلایل فوق الذکر، مهندسی ساخت آزادراه از سال ۱۹۲۰ میلادی جان تازه ای گرفت و با سرعت عجیبی رو به توسعه نهاد. در این رابطه مچموعه ای از اطلاعات با ارزش بوسیله سازمانهای تحقیقاتی که نتایج کارهای آنها منجر به تعریف استانداردها و مشخصات فنی ارزشمندی شد، بوجود آمد که با کوشش و تلاش همه جانبه و بی وقفه کمپانی هایBPR,HRBNRC,AASHTO و دیگر سازمانهای دولتی، دانشگاه ها و ادارات ازادراه ها، انجمن ها و نشریات صادره از SCE,ASRM,AAPR,ACI‌ بدست آمده که در این سرعت بخشی و یکنواخت سازی موثر بود. در رابطه با تعریف آزادراه، لازم است ابتدا به طبقه بندی راهها پرداخته و سپس به وجه تمایز هریک از آنها اشاره نمود.

طبقه بندی راه ها بر مبنای عوامل بسیاری استوار است. دو عامل اصلی و مهم آن عبارتند از: سرعت طرح و گنجایش اقتصادی رفت و آمد وسایل نقلیه موتوری که ظرفیت گفته می شود. عوامل دیگر از جمله وضعیت بستر روسازی، پستی و بلندی های مسیر، شرایط طبیعی و اقلیمی، وضعیت نیمرخهای طولی و عرضی، انتظارات و نوع استفاده از راه نیز در طبقه بندی راهها تأثیرگذار می باشند.

– راههای فرعی:

راههای دو خطه-دوطرفه آسفالتی یا شنی، به منظور تأمین جریان رفت و آمد بین شهرها، مراکز تولید صنعتی،کشاورزی و تجاری واقع در یک ناحیه با فواصل نسبتاً کوتاه.

– راههای اصلی:

راههای دو خطه-دوطرفه یا چهار خطه، برای برقراری جریان رفت و آمد وسایل نقلیه بین دو شهر بزرگ و یا دو ناحیه قرار گرفته در شبکه راههای ملّی.

– بزرگراه:

عبارت است از راهی که خطوط رفت و برگشت آن از یکدیگر جدا بوده و در داخل و یا خارج از شهرها ساخته می شود و اجباراً در بسیاری از موارد دارای تقاطع های همسطح و میادین نیز خواهد بود. بزرگراه معمولاً معادل کلمات Highway و Expressway می باشد.

– آزادراه:

آزادراه، نوع پیشرفته بزرگراه بوده و عبارت است از راهی که ضمن داشتن خطوط رفت و برگشت مجزا، راههای دسترسی به آن نیز کنترل شده و فاقد تقاطعهای همسطح و حاشیه ای در طول مسیر خود باشد، به نحوی که امنیت ترافیکی روان، سریع و بی وقفه وسائط نقلیه عبوری از ابتدا تا انتهای آن حفظ گردد. آزادراه معمولاً در خارج شهرها بصورت ۴خطه و یا بیشتر، بسته به نیاز، احداث گردیده و معادل کلمات Freeway,Motoway,Autoban می باشد.

لازم به ذکر است که هزینه ساخت آزادراه نسبت به بزرگراه در شرایط یکسان، معمولاً ۱/۳ تا ۱/۲ بیشتر می باشد.

براساس تعریف قانون حریم راهها آزادراه در ایران به راهی اطلاق می شود که حداقل دارای دو خط اتومبیل رو و یک شانه حداقل به عرض ۳متر برای هر طرف، رفت و برگشت بوده و در دو طرف آن به نحوی محصور و در تمام طول آزادراه از هم کاملاً مجزا باشد و ارتباط آنها فقط بوسیله راههای فرعی که از زیر یا بالای آزادراه عبور نماید، تأمین شود و هیچ راه دیگری آنرا قطع نکند.

دیدگاه ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ارسال دیدگاه به معنی این است که شما ابتدا قوانین ارسال دیدگاه را مطالعه کرده‌اید و با آن موافق هستید.

آباد راهدار پارس